Post zaaktualizowany 29 sierpnia, 2026 przez Redakcja planujemydomiogrod.pl
Oprysk ze skrzypu polnego to naturalny, ekologiczny środek, który wzmacnia odporność roślin i chroni je przed chorobami grzybowymi, takimi jak mączniak czy zaraza ziemniaczana, stanowiąc bezpieczną alternatywę dla chemicznych pestycydów. Do przygotowania 10 litrów efektywnego oprysku wystarczy około 1 kg świeżego ziela, bogatego w krzem (do 10% suchej masy), który wzmacnia ściany komórkowe roślin [1]. Jest to sprawdzone rozwiązanie, szczególnie polecane dla właścicieli przydomowych ogrodów.
- Czy ekologiczne środki ze skrzypu polnego są bezpieczne dla zwierząt domowych i dzieci?
- Jak rozpoznać i zbierać skrzyp polny do przygotowania oprysku?
- Na co stosować oprysk ze skrzypu polnego w ogrodzie przydomowym?
- Jak przygotować ekstrakt ze skrzypu polnego do oprysku krok po kroku?
- Jak zrobić wywar ze skrzypu polnego na oprysk i do czego go używać?
- Jak zrobić oprysk ze skrzypu na pomidory i kiedy go stosować?
- Jakie są różnice między ekstraktem, wywarem a gnojówką ze skrzypu polnego?
- Jakie są najlepsze pory roku na zbieranie skrzypu polnego do przygotowania oprysku?
- Czy oprysk ze skrzypu polnego może być szkodliwy dla pszczół i innych owadów zapylających?
- Jak długo można przechowywać przygotowany oprysk ze skrzypu polnego i w jakich warunkach?
- Czy oprysk ze skrzypu polnego jest skuteczny na wszystkie rodzaje mszyc w ogrodzie?
- Czy można łączyć oprysk ze skrzypu polnego z innymi naturalnymi środkami ochrony roślin, takimi jak gnojówka z pokrzywy?
- Jak często należy stosować oprysk ze skrzypu polnego, aby uzyskać optymalne efekty?
- Czy gotowe preparaty ze skrzypu polnego są tak samo skuteczne jak te domowej roboty?
- Jakie są objawy niedoboru krzemu w roślinach i czy oprysk ze skrzypu polnego może je uzupełnić?
- Czy skrzyp polny z mojego ogrodu, który traktuję jako chwast, nadaje się do przygotowania oprysku?
- Czy istnieją przeciwwskazania do stosowania oprysku ze skrzypu polnego na niektóre gatunki roślin?
- Źródła
Czy ekologiczne środki ze skrzypu polnego są bezpieczne dla zwierząt domowych i dzieci?
Naturalne opryski ze skrzypu polnego, przygotowane samodzielnie lub gotowe certyfikowane preparaty (np. Ekstrakt ze skrzypu polnego Target), są znacznie bezpieczniejsze dla zwierząt domowych i dzieci niż chemiczne pestycydy, jednak zawsze należy zachować ostrożność i unikać bezpośredniego kontaktu. Brak toksycznych substancji czynnych sprawia, że ryzyko zatrucia jest minimalne, co czyni go idealnym wyborem do ogrodów, w których przebywają najmłodsi i zwierzęta.
W porównaniu do syntetycznych pestycydów, które mogą zawierać neurotoksyny i inne szkodliwe związki, opryski ze skrzypu polnego bazują na naturalnych składnikach, takich jak krzem, flawonoidy i saponiny. Składniki te nie kumulują się w środowisku i szybko ulegają biodegradacji w ciągu 24-48 godzin. Mimo to, zaleca się aplikowanie oprysku w godzinach, gdy dzieci i zwierzęta nie przebywają w ogrodzie, np. wcześnie rano lub wieczorem. Po wyschnięciu preparatu ryzyko jest znikome.
W przypadku samodzielnie przygotowanych preparatów, upewnij się, że używasz skrzypu polnego (Equisetum arvense), a nie innych gatunków skrzypu, które mogą być toksyczne, jak np. skrzyp błotny (Equisetum palustre). Zawsze przechowuj gotowe opryski i suszone ziele poza zasięgiem dzieci i zwierząt, najlepiej w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w chłodnym i ciemnym miejscu. W razie przypadkowego spożycia niewielkiej ilości, zazwyczaj nie obserwuje się poważnych objawów, jednak w przypadku niepokojących symptomów zawsze należy skonsultować się z weterynarzem lub lekarzem.
Jak rozpoznać i zbierać skrzyp polny do przygotowania oprysku?
Skrzyp polny (Equisetum arvense) charakteryzuje się rozgałęzioną, zieloną łodygą przypominającą małą choinkę i rośnie na wilgotnych, piaszczystych glebach, a do oprysków najlepiej zbierać go w okresie letnim, od czerwca do sierpnia, przed kwitnieniem. Prawidłowa identyfikacja jest kluczowa, aby uniknąć pomyłki z innymi, potencjalnie toksycznymi gatunkami, takimi jak skrzyp błotny (Equisetum palustre).
Charakterystyczne cechy skrzypu polnego to pusta w środku, prążkowana łodyga o średnicy 2-5 mm, która rozgałęzia się okółkowo, tworząc strukturę przypominającą miniaturowe drzewko iglaste o wysokości do 60 cm. Jego odgałęzienia są dłuższe od międzywęźli. Wiosną, przed pojawieniem się zielonych pędów asymilacyjnych, skrzyp polny wytwarza pędy zarodnionośne w kolorze brązowo-żółtym, z kłosami zarodnionośnymi na szczycie. Te pędy szybko zamierają, ustępując miejsca zielonym pędom wegetatywnym.
Skrzyp polny najczęściej występuje na polach, łąkach, w rowach, na nieużytkach oraz w ogrodach, szczególnie na glebach kwaśnych i wilgotnych, często wskazując na słabą jakość gleby. Optymalny czas zbioru to pełnia lata, od czerwca do sierpnia, kiedy rośliny są najbardziej rozwinięte i zawierają najwyższe stężenie krzemu i innych substancji aktywnych. Ważne jest, aby zbierać go przed wytworzeniem zarodników (kwitnieniem), co zapobiega jego dalszemu rozprzestrzenianiu się. Ziele powinno być zdrowe, wolne od chorób i szkodników. Zbieraj tylko zielone pędy asymilacyjne, odcinając je ostrym narzędziem tuż nad ziemią. Suszyć można w przewiewnym, zacienionym miejscu, rozkładając cienką warstwą.
???? Wskazówka: Pamiętaj, aby nie mylić skrzypu polnego ze skrzypem błotnym (Equisetum palustre), który jest toksyczny i ma krótsze, mniej rozgałęzione pędy boczne. Skrzyp błotny często rośnie w bardziej podmokłych miejscach. Zwróć uwagę na budowę pędów – w skrzypie polnym pierwszy międzywęzeł pędu bocznego jest zawsze dłuższy od pochwy liściowej na pędzie głównym, natomiast w skrzypie błotnym jest krótszy lub równy.
Na co stosować oprysk ze skrzypu polnego w ogrodzie przydomowym?
Oprysk ze skrzypu polnego jest wszechstronnym, ekologicznym środkiem, który wzmacnia rośliny, chroni je przed chorobami grzybowymi takimi jak mączniak, zaraza ziemniaczana, rdza oraz pomaga w odstraszaniu niektórych szkodników. Jego działanie opiera się głównie na wysokiej zawartości krzemu (do 10% suchej masy), który wzmacnia ściany komórkowe roślin, czyniąc je mniej podatnymi na infekcje.
Głównym obszarem zastosowania oprysku ze skrzypu polnego jest profilaktyka i zwalczanie chorób grzybowych. Skrzyp polny skutecznie wspomaga ochronę przed:
- Mączniakiem prawdziwym i rzekomym: Często atakuje róże, ogórki, dynie, porzeczki.
- Zarazą ziemniaczaną: Kluczowa choroba pomidorów i ziemniaków.
- Rdzami: Dotyka wiele roślin, w tym róże, zboża, porzeczki.
- Kędzierzawością liści brzoskwini: Stosowany prewencyjnie.
- Szarej pleśni: Może występować na truskawkach, winoroślach.
Oprysk ze skrzypu wzmacnia odporność roślin, co jest szczególnie ważne dla delikatnych gatunków, takich jak pomidory, ogórki i róże. Krzem, wchłaniany przez rośliny, tworzy fizyczną barierę – “pancerz” kalozowy w komórkach naskórka, który utrudnia wnikanie strzępek grzybów [2]. To sprawia, że rośliny są bardziej odporne na stres środowiskowy, suszę i uszkodzenia mechaniczne.
Dodatkowo, flawonoidy i saponiny zawarte w skrzypie polnym wykazują działanie odstraszające na niektóre szkodniki, takie jak mszyce (np. mszyca kapuściana) i przędziorki. Może to pomóc w redukcji populacji szkodników o 20-30%, choć jego działanie w tym zakresie jest łagodniejsze niż w przypadku typowych środków owadobójczych. Regularne stosowanie, zwłaszcza w okresie intensywnego wzrostu i przed spodziewanymi atakami patogenów, jest kluczowe dla efektywnej ochrony.
Jak przygotować ekstrakt ze skrzypu polnego do oprysku krok po kroku?
Ekstrakt ze skrzypu polnego przygotowuje się poprzez zalanie świeżego lub suszonego ziela zimną wodą i odstawienie na 12-24 godziny, a następnie rozcieńczenie przed użyciem. Jest to najprostsza metoda, idealna do szybkiej profilaktyki i wzmocnienia roślin, gdzie celem jest uzyskanie łagodnego, ale skutecznego preparatu.
Do przygotowania ekstraktu (maceratu) potrzebujesz:
- Świeże ziele skrzypu polnego: około 1 kg na 10 litrów wody.
- Suszone ziele skrzypu polnego: około 200 g na 10 litrów wody.
- Woda: najlepiej deszczówka lub odstana woda kranowa.
Metoda przygotowania “na zimno” (macerat) jest następująca:
- Ziele skrzypu (świeże lub suszone) drobno posiekaj, aby ułatwić uwalnianie składników aktywnych.
- Umieść posiekane ziele w niemetalowym pojemniku (np. plastikowe wiadro o pojemności 15 litrów, ceramiczna beczka).
- Zalej ziele zimną wodą w proporcjach 1 kg świeżego ziela na 10 litrów wody, lub 200 g suszu na 10 litrów wody.
- Przykryj pojemnik (ale nie szczelnie, aby zapewnić dostęp powietrza) i odstaw w chłodne, zacienione miejsce na 12 do 24 godzin. Dłuższe moczenie, np. 3 dni, może prowadzić do rozpoczęcia fermentacji, co zmieni charakter preparatu na gnojówkę.
- Po upływie wymaganego czasu odcedź ekstrakt przez gęste sitko lub gazę, usuwając resztki ziela.
Prawidłowe rozcieńczanie i stosowanie: Gotowy ekstrakt jest zazwyczaj stosowany w rozcieńczeniu 1:5 (1 część ekstraktu na 5 części wody). Należy go zużyć w ciągu 1-2 dni od przygotowania, ponieważ szybko traci swoje właściwości. Stosuje się go jako oprysk profilaktyczny na liście roślin lub do podlewania, co wzmacnia system korzeniowy. Opryski profilaktyczne można wykonywać co 7-10 dni [2].
Jak zrobić wywar ze skrzypu polnego na oprysk i do czego go używać?
Wywar ze skrzypu polnego powstaje przez gotowanie ziela w wodzie przez około 30 minut, co pozwala na wydobycie składników aktywnych, a po ostygnięciu i odcedzeniu stosuje się go rozcieńczonego głównie do zwalczania zaawansowanych infekcji grzybowych. Metoda ta jest bardziej intensywna niż przygotowanie ekstraktu, co skutkuje silniejszym działaniem preparatu.
Do przygotowania wywaru potrzebne są te same proporcje ziela i wody co do ekstraktu:
- Świeże ziele skrzypu polnego: około 1 kg na 10 litrów wody.
- Suszone ziele skrzypu polnego: około 200 g na 10 litrów wody.
- Woda: deszczówka lub odstana.
Proces gotowania i czas:
- Drobno posiekaj ziele skrzypu i umieść je w dużym, niemetalowym garnku o pojemności co najmniej 12 litrów.
- Zalej ziele zimną wodą w odpowiednich proporcjach.
- Pozostaw na około 12-24 godziny, aby ziele namoczyło się i uwolniło wstępnie składniki (ten krok jest opcjonalny, ale zwiększa efektywność).
- Po tym czasie zagotuj zawartość i gotuj na małym ogniu przez około 30 minut [2]. Podczas gotowania składniki aktywne, takie jak krzemiany, zostają rozpuszczone w wodzie w większym stężeniu niż w przypadku maceracji na zimno.
- Po ugotowaniu odstaw garnek do ostygnięcia na co najmniej 2 godziny.
- Gdy wywar ostygnie, dokładnie go odcedź, usuwając wszystkie resztki roślinne.
Zalety wywaru w porównaniu do ekstraktu to jego większa moc i długoterminowa stabilność. Wywar jest skuteczniejszy w przypadku bardziej zaawansowanych infekcji grzybowych (np. zaraza ziemniaczana) lub gdy rośliny wymagają intensywnego wzmocnienia. Standardowe rozcieńczenie wywaru to 1:5 (1 część wywaru na 5 części wody) [3]. Gotowy, rozcieńczony wywar powinien być użyty w ciągu 2-3 dni. Stosuje się go do oprysków roślin, zwłaszcza tych narażonych na zarazę ziemniaczaną (np. pomidory), mączniaka czy rdzę. Może być również używany do podlewania roślin. Opryski interwencyjne można wykonywać częściej, np. co 3-5 dni, aż do ustąpienia objawów.
⚠️ Uwaga: Nigdy nie używaj gorącego wywaru do oprysku roślin! Zawsze poczekaj, aż ostygnie do temperatury pokojowej, aby uniknąć poparzenia liści. Optymalna temperatura oprysku to 18-22°C.
Jak zrobić oprysk ze skrzypu na pomidory i kiedy go stosować?
Oprysk ze skrzypu polnego na pomidory najlepiej przygotować w formie wywaru lub gnojówki i stosować profilaktycznie co 7-10 dni od momentu posadzenia rozsady, a także interwencyjnie przy pierwszych objawach chorób grzybowych, np. zarazy ziemniaczanej. Jest to jedna z najskuteczniejszych naturalnych metod ochrony tych wrażliwych roślin.
Specyfika stosowania na pomidorach wynika z ich wysokiej podatności na choroby grzybowe, zwłaszcza na zarazę ziemniaczaną (Phytophthora infestans) i mączniaka. Skrzyp polny, dzięki zawartości krzemu, wzmacnia tkanki roślinne, tworząc barierę ochronną, a flawonoidy i saponiny działają grzybobójczo, redukując rozwój patogenów o 30-50%.
Harmonogram oprysków:
- Profilaktyka: Rozpocznij opryski zaraz po posadzeniu rozsady pomidorów na stałe miejsce, zazwyczaj w maju. Stosuj oprysk co 7-10 dni, szczególnie w okresach wilgotnej i ciepłej pogody, która sprzyja rozwojowi chorób grzybowych. Regularne opryski budują systematyczną odporność rośliny.
- Interwencja: Jeśli zauważysz pierwsze objawy chorób grzybowych (np. brunatne plamy na liściach, brunatnienie pędów), zwiększ częstotliwość oprysków do 2-3 razy w tygodniu, aplikując preparat co 2-3 dni, aż do ustąpienia objawów.
Częstotliwość i stężenie:
Do oprysku pomidorów zaleca się użycie wywaru lub gnojówki ze skrzypu polnego, które są silniejsze niż ekstrakt. Wywar stosuje się w rozcieńczeniu 1:5 (1 część wywaru na 5 części wody), natomiast gnojówkę w rozcieńczeniu 1:10 (1 część gnojówki na 10 części wody). Opryskuj całe rośliny, zarówno górne, jak i dolne powierzchnie liści, a także łodygi, najlepiej w bezwietrzny dzień, rano (do godziny 10:00) lub wieczorem (po godzinie 18:00), aby uniknąć szybkiego parowania preparatu i poparzeń słonecznych. Całkowite zużycie preparatu na sezon dla 10 krzaków pomidorów wynosi około 20-30 litrów.
Jakie są różnice między ekstraktem, wywarem a gnojówką ze skrzypu polnego?
Ekstrakt (macerat) przygotowuje się na zimno, wywar wymaga gotowania, a gnojówka to fermentowany roztwór, każdy z nich ma nieco inne właściwości i zastosowania, oferując różną siłę działania i czas przygotowania. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe dla optymalnego wykorzystania skrzypu polnego w ogrodzie.
| Rodzaj preparatu | Metoda przygotowania | Czas przygotowania | Stężenie składników aktywnych | Optymalne zastosowanie | Siła działania |
|---|---|---|---|---|---|
| Ekstrakt (Macerat) | Zalewanie zimną wodą | 12-24 godziny | Niskie (delikatne) | Profilaktyka, wzmacnianie roślin, łagodne infekcje grzybowe | Łagodna |
| Wywar | Zalewanie zimną wodą, następnie gotowanie przez 30 minut | ~24 godziny (z namaczaniem) + 30 min gotowania | Średnie (umiarkowane) | Profilaktyka i interwencja przy pierwszych objawach chorób grzybowych (np. zaraza ziemniaczana, mączniak) | Umiarkowana |
| Gnojówka | Fermentacja ziela w wodzie (proporcje 1:10) | 2-3 tygodnie | Wysokie (intensywne) | Silne wzmocnienie, nawożenie, zwalczanie zaawansowanych chorób i szkodników | Silna |
Ekstrakt jest najszybszy do przygotowania (12-24h) i najłagodniejszy, idealny do regularnych oprysków wzmacniających. Wywar, dzięki procesowi gotowania, uwalnia więcej krzemu i innych związków, co czyni go bardziej skutecznym w walce z istniejącymi infekcjami grzybowymi. Gnojówka, będąca efektem fermentacji, jest najmocniejszym preparatem, który poza właściwościami grzybobójczymi (redukcja chorób o 60-70%), działa także jako cenny nawóz, dostarczając roślinom azotu i mikroelementów [3]. Gnojówka ze skrzypu polnego fermentuje przez 2-3 tygodnie w zależności od temperatury (optymalnie 18-25°C) [3]. Wszystkie preparaty po przygotowaniu należy odcedzić i rozcieńczyć przed użyciem. Standardowe rozcieńczenie wywaru lub gnojówki to 1:5 do 1:10, w zależności od potrzeb i wrażliwości roślin [4].
Jakie są najlepsze pory roku na zbieranie skrzypu polnego do przygotowania oprysku?
Najlepsze pory roku na zbieranie skrzypu polnego do oprysku to miesiące letnie, od czerwca do sierpnia. W tym okresie roślina jest najbardziej rozwinięta, a jej zielone pędy wegetatywne zawierają najwyższe stężenie krzemu i innych substancji aktywnych, które są kluczowe dla skuteczności preparatu. Ważne jest, aby zbierać skrzyp przed wytworzeniem zarodników (np. przed końcem sierpnia).
Czy oprysk ze skrzypu polnego może być szkodliwy dla pszczół i innych owadów zapylających?
Oprysk ze skrzypu polnego, jako naturalny preparat, jest bezpieczny dla pszczół i innych owadów zapylających. Nie zawiera chemicznych substancji toksycznych, które mogłyby im zaszkodzić. Aby zminimalizować ryzyko jakiegokolwiek dyskomfortu dla owadów, zaleca się wykonywanie oprysków wieczorem (po zachodzie słońca) lub wcześnie rano (przed godziną 8:00), gdy aktywność zapylaczy jest mniejsza.
Jak długo można przechowywać przygotowany oprysk ze skrzypu polnego i w jakich warunkach?
Ekstrakt ze skrzypu polnego najlepiej zużyć w ciągu 1-2 dni od przygotowania, ponieważ szybko traci swoje właściwości. Wywar i rozcieńczona gnojówka mogą być przechowywane w chłodnym, ciemnym miejscu przez około 2-3 dni. Nierozcieńczona gnojówka może być przechowywana dłużej, nawet kilka tygodni, w szczelnie zamkniętym pojemniku (np. plastikowa beczka), ale zawsze w miejscu nienasłonecznionym i chłodnym (5-15°C).
Czy oprysk ze skrzypu polnego jest skuteczny na wszystkie rodzaje mszyc w ogrodzie?
Oprysk ze skrzypu polnego ma działanie odstraszające na mszyce i może pomóc w redukcji ich populacji o około 20-30% dzięki zawartości saponin. Jednakże, jego skuteczność na wszystkie rodzaje mszyc (np. mszyca kapuściana, mszyca różana) może być zmienna. W przypadku silnych inwazji mszyc, oprysk ze skrzypu może być niewystarczający i wymagać wsparcia innymi naturalnymi środkami, takimi jak wyciąg z czosnku (np. 1:10) czy gnojówka z pokrzywy (1:10).
Czy można łączyć oprysk ze skrzypu polnego z innymi naturalnymi środkami ochrony roślin, takimi jak gnojówka z pokrzywy?
Tak, oprysk ze skrzypu polnego można z powodzeniem łączyć z innymi naturalnymi środkami ochrony roślin. Połączenie go z gnojówką z pokrzywy (bogatej w azot) może wzmocnić rośliny i zapewnić kompleksową ochronę przed chorobami (np. mączniak) oraz szkodnikami, jednocześnie nawożąc glebę. Ważne jest, aby testować takie mieszanki na małej powierzchni (np. na jednym krzaku) przed zastosowaniem na całym ogrodzie.
Jak często należy stosować oprysk ze skrzypu polnego, aby uzyskać optymalne efekty?
Dla optymalnych efektów oprysk ze skrzypu polnego należy stosować regularnie. Profilaktycznie, zaleca się opryskiwanie roślin co 7-10 dni, zwłaszcza w okresie intensywnego wzrostu (maj-lipiec) i sprzyjającym chorobom. W przypadku wystąpienia objawów chorobowych, częstotliwość można zwiększyć do 2-3 razy w tygodniu (co 2-3 dni), aż do momentu poprawy stanu roślin. Regularność jest kluczem do budowania odporności.
Czy gotowe preparaty ze skrzypu polnego są tak samo skuteczne jak te domowej roboty?
Gotowe preparaty ze skrzypu polnego, często certyfikowane do stosowania w rolnictwie ekologicznym (np. ŚWIADECTWO IUNG PUŁAWY SE/111/2024), są zazwyczaj bardzo skuteczne. Ich zaletą jest standaryzacja stężenia substancji aktywnych (np. 0.5% ekstraktu krzemowego) i wygoda użycia. Domowej roboty opryski mogą być równie skuteczne, jeśli zostaną prawidłowo przygotowane z wysokiej jakości ziela (min. 1 kg na 10 litrów), choć ich stężenie może być zmienne. Wybór zależy od preferencji i dostępności czasu.
Jakie są objawy niedoboru krzemu w roślinach i czy oprysk ze skrzypu polnego może je uzupełnić?
Niedobór krzemu w roślinach (np. pomidorach, ogórkach) może objawiać się osłabioną odpornością na choroby grzybowe (wzrost podatności o 30-40%), większą podatnością na uszkodzenia mechaniczne (łamanie się łodyg), wyleganie oraz gorsze wykorzystanie światła (o 10-15%). Oprysk ze skrzypu polnego, bogatego w krzem (do 10% suchej masy), jest doskonałym sposobem na uzupełnienie tego pierwiastka, wzmacniając ściany komórkowe roślin i poprawiając ich ogólną kondycję i odporność.
Czy skrzyp polny z mojego ogrodu, który traktuję jako chwast, nadaje się do przygotowania oprysku?
Tak, skrzyp polny rosnący w Twoim ogrodzie, nawet jeśli traktujesz go jako chwast, doskonale nadaje się do przygotowania oprysku. Jest to nawet korzystne, ponieważ pozwala na wykorzystanie zasobów naturalnych i ograniczenie jego niekontrolowanego rozprzestrzeniania się. Upewnij się tylko, że prawidłowo zidentyfikowałeś gatunek (Equisetum arvense) i że ziele jest zdrowe i wolne od zanieczyszczeń (np. pestycydów).
Czy istnieją przeciwwskazania do stosowania oprysku ze skrzypu polnego na niektóre gatunki roślin?
Ogólnie oprysk ze skrzypu polnego jest bezpieczny dla większości roślin. Nie ma znanych specyficznych przeciwwskazań. Jednak zawsze zaleca się wykonanie testu na małej części rośliny (np. na jednym liściu), zwłaszcza w przypadku gatunków szczególnie delikatnych lub egzotycznych. Zawsze przestrzegaj zalecanych rozcieńczeń (np. 1:5 dla wywaru), aby uniknąć ewentualnych poparzeń liści, zwłaszcza w pełnym słońcu.
Źródła
- Oprysk ze skrzypu polnego SKRZYP EKSTRAKT 500 ml Target – niska cena, szybka dostawa! — sklep.poradnikogrodniczy.pl
- Oprysk ze skrzypu polnego: Jak zrobić i na co stosować? – Kobieta w INTERIA.PL — kobieta.interia.pl
- Gnojówka ze skrzypu polnego. Jak działa na mączniaka i zarazę? – Deccoria.pl — deccoria.pl
- Oprysk ze skrzypu polnego ProBio Ogród 500 ml – niska cena, szybka dostawa! — sklep.poradnikogrodniczy.pl

